Salmonella vormt een ernstig bioveiligheidsrisico voor melkveebedrijven en wilde vogels kunnen deel uitmaken van de besmettingsroute.
Nu het aantal salmonellagevallen bij runderen in Nieuw-Zeeland stijgt, worden melkveehouders aangespoord alert te blijven op ziekteverschijnselen en de bioveiligheid op hun boerderij te versterken.
Volgens recente laboratoriumgegevens van MPI, gerapporteerd door Farmers Weekly, is het aantal salmonellagevallen van alle stammen gestegen van 455 in 2024 naar 761 in 2025. Hoewel niet bekend is hoeveel individuele dieren deze laboratoriumgevallen vertegenwoordigen, heeft deze trend tot hernieuwde bezorgdheid in de zuivelsector geleid.
Voor boeren die manieren zoeken om mogelijke bioveiligheidsrisico's te beperken, is er een aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien:
Wilde vogels rond voer, water en gebieden voor runderen.
Kunnen wilde vogels salmonella verspreiden naar melkvee?
Ja. Wilde vogels kunnen mogelijk bijdragen aan de verspreiding van Salmonella op rundveebedrijven door voer, water en de omgeving van de boerderij te besmetten.
Dit betekent niet dat wilde vogels verantwoordelijk zijn voor salmonella-uitbraken op melkveebedrijven. Salmonella kan via verschillende routes op een boerderij terechtkomen en zich daar verspreiden, onder meer via besmette dieren, besmet voer en water, mensen, apparatuur, knaagdieren en andere dieren.
Veterinaire richtlijnen noemen besmetting van voer en water voor runderen door wilde vogels echter als een mogelijke route bij uitbraken van Salmonella Typhimurium op rundveebedrijven.
Daarom verdient vogelactiviteit rond voeropslag, voerplaatsen, drinkbakken en andere belangrijke gebieden serieuze aandacht als onderdeel van een bredere bioveiligheidsstrategie.
Hoe kunnen wilde vogels rundveevoer besmetten?
De route is vrij eenvoudig.
Een vogel die Salmonella bij zich draagt, kan de bacterie uitscheiden in zijn uitwerpselen. Als vogels regelmatig eten, rusten of drinken rond voorzieningen voor runderen, kunnen die uitwerpselen oppervlakken, voer of water besmetten.
De route kan er als volgt uitzien:
Wilde vogels
↓
Uitwerpselen besmetten voer of water
↓
Runderen nemen besmet materiaal op
↓
Salmonellabesmetting
↓
Besmette runderen kunnen bacteriën uitscheiden
↓
Verdere besmetting en verspreiding op de boerderij
Het is belangrijk om te onthouden dat dit één mogelijke besmettingsroute is, niet de enige.
Waarom voerplaatsen extra aandacht verdienen
Vogels worden van nature aangetrokken door voedsel.
Op melkveebedrijven kunnen zich grote groepen vogels verzamelen rond:
- Voerplaatsen
- Opslag van kuilvoer en graan
- Voeropslagplaatsen
- Graansilo's
- Gebieden waar kalveren worden gevoerd
- Melkstallen
- Drinkbakken
- Voederplaatsen
- Gebieden waar gemorst voer zich ophoopt
Hoe aantrekkelijker een gebied is voor vogels, hoe groter de kans op herhaalde vogelactiviteit en besmetting met uitwerpselen.
Daarom hoort vogelbeheer deel uit te maken van een breder bioveiligheidsprogramma op de boerderij, vooral rond voer en water.
Salmonella stopt niet bij de eerste besmette koe
Zodra Salmonella op een boerderij is geïntroduceerd, kan het veel ingewikkelder worden om de verspreiding ervan te beheersen.
Melkvee kan Salmonella uitscheiden, waardoor besmetting zich door de bedrijfsomgeving kan verspreiden. Andere mogelijke besmettingsroutes zijn contact tussen dieren, besmette uitrusting, mensen, voer, water en andere dieren.
Stress kan ook bijdragen aan het ontstaan van klinische ziekte. Veterinaire richtlijnen noemen factoren zoals transport, afkalven, overbezetting en verstoringen in de toevoer van voer of water als mogelijke stressfactoren die met salmonellose samenhangen.
Dat betekent dat bioveiligheid niet alleen draait om het herkennen van zieke dieren.
Het gaat er ook om de mogelijkheden te beperken waarop ziekteverwekkers de boerderij überhaupt kunnen binnendringen.
Wat doet Salmonella met melkkoeien?
Salmonellose kan aanzienlijke gezondheids- en productieproblemen bij runderen veroorzaken.
Klinische symptomen kunnen zijn:
- Diarree
- Koorts
- Uitdroging
- Verminderde eetlust
- Lagere melkproductie
- Abortus
- Ernstige ziekte en in sommige gevallen sterfte
De ziekte kan daarom gevolgen hebben die verder reiken dan de diergezondheid en mogelijk invloed hebben op de melkproductie, de benodigde arbeidsuren, de dierenartskosten en de algehele bedrijfsresultaten.
Bij een vermoeden van Salmonella moeten veehouders samenwerken met hun dierenarts en passend advies over testen, behandeling en bioveiligheid opvolgen.
Wilde vogels zijn slechts één onderdeel van de puzzel rond bioveiligheid.
Het is belangrijk om de verspreiding van Salmonella niet te simplificeren.
Vogelbestrijding alleen voorkomt Salmonella niet.
Een effectieve bioveiligheid op de boerderij moet rekening houden met meerdere mogelijke besmettingsroutes, waaronder:
Runderen
Besmetting via geïnfecteerde dieren voorkomen en zieke dieren en dieren die de bacterie uitscheiden goed beheren.
Wilde vogels
Onnodige toegang van vogels tot voer, water en risicogebieden beperken.
Knaagdieren
Knaagdieren bestrijden rond voeropslagplaatsen, schuren en andere bedrijfsgebouwen.
Uitrusting
Goede hygiëne handhaven en kruisbesmetting tussen gebieden voorkomen.
Mensen
Waar nodig de verplaatsingen van mensen beheren, evenals hun schoeisel, kleding en uitrusting.
Water en voer
Voer en water beschermen tegen besmetting en zorgen voor goede opslag- en hygiënepraktijken.
Het doel is het aantal mogelijkheden te verkleinen waarop Salmonella de boerderij kan binnendringen en zich kan verspreiden.
Wat kunnen melkveehouders doen tegen wilde vogels?
Begin met te kijken waar vogels tijd doorbrengen op de boerderij.
Waar eten vogels?
Gemorst graan, kuilvoer en aanvullend voer kunnen grote aantallen vogels aantrekken.
Waar drinken ze?
Waterbronnen kunnen verzamelplaatsen voor vogels worden.
Waar slapen ze?
Gebouwen, schuren, dakspanten en andere constructies kunnen vogels een geschikte plek bieden om te rusten.
Waar nestelen ze?
Aanhoudende nestplaatsen kunnen leiden tot voortdurende vogelactiviteit en ophoping van uitwerpselen.
Krijgen vogels toegang tot opgeslagen veevoer?
Het beschermen van veevoer tegen wilde dieren is een belangrijk onderdeel van het verminderen van mogelijke besmetting.
Bekijk vervolgens of vogelwering of maatregelen om vogels buiten te houden de activiteit in die gebieden kunnen verminderen.
Beperk niet alleen de vogels, maar ook wat ze aantrekt.
Een van de effectiefste manieren om vogels te beheersen, is nagaan waarom ze er überhaupt zijn.
Als vogels gemakkelijk aan voedsel kunnen komen, lost alleen een afschrikmiddel toevoegen de onderliggende aantrekkingskracht mogelijk niet op.
Goed vogelbeheer combineert:
Beheer van lokmiddelen
Beperk waar mogelijk de beschikbaarheid van voedsel en water.
Uitsluiting
Voorkom waar nodig dat vogels toegang krijgen tot specifieke gebieden.
Afschrikmiddelen
Gebruik visuele, laser-, akoestische of andere geschikte afschrikmiddelen om een gebied minder aantrekkelijk te maken.
Consistentie
Vogels kunnen aan voorspelbare omstandigheden wennen, dus afschrikkingsprogramma's moeten daarop worden afgestemd en goed worden beheerd.
Monitoring
Houd het gedrag van vogels in de gaten en pas de aanpak waar nodig aan.
Vogelwering als onderdeel van bioveiligheid op het bedrijf
Wilde vogels maken deel uit van de natuurlijke omgeving van het bedrijf en kunnen niet zomaar worden uitgeroeid.
Het doel is praktischer:
Beperk onnodige vogelactiviteit rond risicogebieden.
Als vogels zich regelmatig verzamelen bij voeropslagplaatsen, voerpaden of waterbronnen, verdient die activiteit aandacht als onderdeel van het bredere bioveiligheidsplan van het bedrijf.
DairyNZ noemt effectieve bestrijding van knaagdieren en vogels, met name rond voerhekken en graansilo's, als onderdeel van maatregelen ter voorkoming van salmonella.
Dat is een belangrijk onderscheid.
Vogelwering is geen vervanging voor goede bioveiligheid. Het is een onderdeel daarvan.
Een proactieve aanpak van vogelwering op melkveebedrijven
Bij zorgen over salmonella is het gemakkelijk om de aandacht te richten op wat er na een uitbraak gebeurt.
Bioveiligheid draait echter in de eerste plaats om het beperken van risico's voordat er een probleem ontstaat.
Dat betekent dat u proactief naar de omgeving van het bedrijf kijkt:
Waar kan besmetting optreden?
Waar verzamelen vogels zich?
Waar komen ze bij?
Kan de toegang worden beperkt?
Kan de activiteit van vogels rond voer of water beter worden beheerd?
Met deze vragen kunt u mogelijkheden vinden om mogelijke besmettingsroutes te beperken voordat ze een groter probleem worden.
Vergeet de vogels niet
Wilde vogels zijn niet noodzakelijk de oorzaak van een salmonella-uitbraak, maar kunnen wel deel uitmaken van de besmettingsroute.
Nu het aantal gevallen van salmonella bij runderen in Nieuw-Zeeland zorgwekkend toeneemt, is het verstandig om elke mogelijke besmettingsroute nader te bekijken.
Bescherm het voer. Beheer het water. Bestrijd knaagdieren. Zorg voor goede hygiëne.
En vergeet de vogels niet.
Slimme vogelwering kan deel uitmaken van een doordachtere bioveiligheidsstrategie voor uw bedrijf.
Als wilde vogels zich verzamelen bij het voer, water of de gebouwen van uw melkveebedrijf, bespreek dan praktische mogelijkheden voor vogelwering op uw bedrijf met het team van Birdzout.
Neem contact op met ons team
